సంక్షోభంలో నేనున్నాను మిత్రమా అంటూ భారత్‌కు రష్యా భరోసా!

పశ్చిమాసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుదిపేస్తున్నాయి. అమెరికా–ఇజ్రాయిల్ సంయుక్త దాడుల నేపథ్యంలో ఇరాన్ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. చమురు రవాణాకు అత్యంత ప్రాధాన్యం కలిగిన హార్ముజ్ జలసంధిని తాత్కాలికంగా మూసివేస్తున్నట్లు ప్రకటించడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ఆందోళన మొదలైంది. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో సుమారు 20 శాతం ఈ సముద్ర మార్గం ద్వారానే జరుగుతుండటంతో, దాని ప్రభావం అనేక దేశాలపై పడే అవకాశముంది.

భారత్‌కు ఈ పరిణామం ప్రత్యేకంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. గల్ఫ్ ప్రాంత దేశాలైన యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా, కువైట్, ఖతార్, బహ్రెయిన్‌ల నుంచి వచ్చే ముడి చమురు, ఎల్పీజీ సరఫరాలో గణనీయమైన భాగం హార్ముజ్ మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉంది. ఈ మార్గం మూసివేయడం వల్ల రవాణా ఖర్చులు పెరగడం, సరఫరాలో అంతరాయం ఏర్పడే అవకాశాలు ఉన్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతం దేశంలో తక్షణ సంక్షోభం లేదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. భారత్ వద్ద దాదాపు 25 రోజుల ముడి చమురు నిల్వలు, అదనంగా మరో 25 రోజుల పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల నిల్వలు ఉన్నాయని అధికారులు తెలిపారు. అంటే మొత్తం 50 రోజుల వినియోగానికి సరిపడే భద్రతా నిల్వలు ఉన్నాయన్న మాట. అయితే పరిస్థితి దీర్ఘకాలం కొనసాగితే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి సారించాల్సి ఉంటుందని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు. ప్రపంచంలో మూడో అతిపెద్ద ముడి చమురు దిగుమతిదారుగా భారత్ ఉంది. అదే సమయంలో నాలుగో అతిపెద్ద రిఫైనింగ్ సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల ఎగుమతుల్లో కూడా భారత్ ఐదో స్థానంలో ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ధరల మార్పులు దేశీయ ఇంధన ధరలపై ప్రభావం చూపే అవకాశముంది.

ఈ పరిస్థితుల్లో భారత్‌కు మిత్రదేశమైన రష్యా మరోసారి ముందుకొచ్చినట్లు సమాచారం. గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి సరఫరాలో ఇబ్బందులు ఎదురైతే, రష్యా నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులను పెంచే అవకాశం ఉందని వర్గాలు చెబుతున్నాయి. గతంలో కూడా అంతర్జాతీయ ఆంక్షల సమయంలో భారత్–రష్యా మధ్య చమురు వ్యాపారం పెరిగింది. ప్రస్తుతం కూడా అదే మార్గాన్ని బలోపేతం చేయాలనే చర్చలు జరుగుతున్నాయి. హార్ముజ్ జలసంధి ప్రాధాన్యం ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా చర్చకు వస్తోంది. ఎల్ఎన్‌జీ సరఫరాలో కూడా ఈ మార్గం కీలకం. కాబట్టి దీని మూసివేత కేవలం చమురు మాత్రమే కాదు, వాయువు సరఫరాపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశముంది. గ్లోబల్ మార్కెట్లలో ఇప్పటికే ముడి చమురు ధరలు పెరుగుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి.

భారత్ ఇంధన భద్రత కోసం దీర్ఘకాల వ్యూహాలను రూపొందిస్తున్నట్లు అధికార వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. దిగుమతుల విభిన్నీకరణ, వ్యూహాత్మక నిల్వల పెంపు, పునరుత్పాదక ఇంధనాల ప్రోత్సాహం వంటి అంశాలపై దృష్టి పెట్టాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ రాజకీయ పరిణామాలు ఇంధన రంగంపై ఎంత ప్రభావం చూపుతాయో ఈ సంఘటన మరోసారి స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుతం పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగానే ఉన్నప్పటికీ, భారత్ తక్షణ అవసరాలకు తగినంత నిల్వలతో సిద్ధంగా ఉందని ప్రభుత్వం ధైర్యం చెబుతోంది. అయితే పశ్చిమాసియాలో పరిస్థితులు ఎలా మలుపు తిరుగుతాయన్నది ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. ఇంధన భద్రత విషయంలో భారత్‌కు ఇది మరో పరీక్షగా మారిందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.