తుఫాన్లకు పేర్లు ఎవరు పెడతారు? వాటికి ఉన్న అంతర్జాతీయ నిబంధనలు ఏమిటి?

---

హైదరాబాద్: ప్రతి సంవత్సరం బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రం, పసిఫిక్ మహాసముద్రం వంటి ప్రాంతాల్లో తుఫాన్లు ఏర్పడుతుంటాయి. ప్రతి తుఫానుకు ఒక ప్రత్యేక పేరు ఉండటాన్ని గమనించి చాలామందికి సందేహం వస్తుంది — ఈ పేర్లు ఎవరు పెడతారు? ఎలా నిర్ణయిస్తారు? అని. వాస్తవానికి, తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం వెనుక శాస్త్రీయ విధానం, అంతర్జాతీయ సమన్వయం మరియు ఖచ్చితమైన నియమాలు ఉన్నాయి.

తుఫాన్ల పేర్ల వెనుక ఉన్న అంతర్జాతీయ వ్యవస్థ

తుఫాన్ల తీవ్రత, మార్గం మరియు ప్రభావాన్ని అంచనా వేసి ప్రజలకు ముందుగానే హెచ్చరికలు ఇవ్వడం కోసం ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO – World Meteorological Organization) మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ ఫర్ ఆసియా అండ్ పసిఫిక్ (ESCAP) కలిసి ఒక ప్రత్యేక ప్యానెల్‌ను ఏర్పాటు చేశాయి.

• ఈ ప్యానెల్ ఆధ్వర్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆరు ప్రధాన వాతావరణ కేంద్రాలు, అలాగే ఐదు ప్రాంతీయ ఉష్ణమండల తుఫాను హెచ్చరికా కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి.
• భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) కూడా ఈ ఆరు కేంద్రాల్లో ఒకటి. ఇది 13 సభ్యదేశాలకు తుఫాన్లపై సమాచారాన్ని, హెచ్చరికలను అందిస్తుంది — మరియు తుఫాన్ల పేర్ల జాబితా నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

పేర్లు పెట్టే సంప్రదాయం ఎప్పుడు మొదలైంది?

తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టే పద్ధతి 2000 సంవత్సరంలో ప్రారంభమైంది. యునైటెడ్ నేషన్స్ ESCAP మరియు WMO సంయుక్తంగా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నాయి.

• ప్రారంభ సభ్యులు: ప్రారంభంలో భారత్, బంగ్లాదేశ్, మాల్దీవులు, ఒమన్, మయన్మార్, పాకిస్థాన్, శ్రీలంక, థాయ్‌లాండ్‌ దేశాలు ఈ ప్యానెల్‌లో సభ్యులుగా ఉండగా, ప్రతి దేశం 13 పేర్లతో ఒక జాబితా అందించింది.
• మొదటి పేరు: 2004 సెప్టెంబర్‌లో మొదటిసారి తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం ప్రారంభమైంది.
• ప్రస్తుత సభ్యులు: తరువాత ఇరాన్, ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, యుఎఈ, యెమెన్ దేశాలు కూడా ఈ జాబితాలో చేరడంతో, ప్రస్తుతం మొత్తం 13 దేశాలు భాగమయ్యాయి.

తుఫాన్ల పేర్ల నిర్ణయం ఎలా జరుగుతుంది?

ఒక తుఫాను ఏర్పడినప్పుడు, ఆ ప్రాంతానికి సంబంధించి ఉన్న ప్రాంతీయ వాతావరణ కేంద్రం (ఉదా: IMD) ప్యానెల్ జాబితా ప్రకారం తదుపరి అందుబాటులో ఉన్న పేరును ఆ తుఫానుకు కేటాయిస్తుంది.

• ఉదాహరణకు: ‘అగ్ని’, ‘జలీ’, ‘బిజిలీ’, ‘ఆకాశ్’ వంటి పేర్లను భారత్ సూచించింది. ‘మలా’ను శ్రీలంక, ‘హెలెన్’ను బంగ్లాదేశ్, ‘నీలోఫర్’ను పాకిస్థాన్ సూచించాయి.
• నియమం: ప్రతి పేరు ఒక్కసారే ఉపయోగిస్తారు. ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరు తిరిగి వాడరాదు.

తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం ఎందుకు అవసరం?

తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం కేవలం గుర్తింపు కోసమే కాదు, ఇది విపత్తు నిర్వహణలో కీలకం:

• సులభమైన హెచ్చరికలు: హెచ్చరికలు ఇవ్వడం సులభమవుతుంది.
• గుర్తింపు: శాస్త్రవేత్తలు, మీడియా మరియు ప్రజలు తుఫానును స్పష్టంగా గుర్తించగలరు.
• వేరు చేయడం: ఒకేసారి ఒకదానికంటే ఎక్కువ తుఫాన్లు ఉన్నప్పుడు వాటిని వేరు చేయడం సులభమవుతుంది.

తుఫాన్ల పేర్లకు సంబంధించిన ముఖ్య నిబంధనలు

తుఫాన్లకు పేరు పెట్టేటప్పుడు కచ్చితంగా పాటించాల్సిన నిబంధనలను WMO-ESCAP నిర్దేశించింది:

1. భావోద్వేగాలు: పేర్లు రాజకీయ, మత, లింగ లేదా సాంస్కృతిక భావాలను దెబ్బతీయకూడదు.
2. సులభంగా పలకడం: పేర్లు సులభంగా పలకగలిగేలా మరియు గుర్తు పెట్టుకోగలిగేలా ఉండాలి.
3. పొడవు: పేర్లు ఇంగ్లీషులో 8 అక్షరాలకు మించకూడదు.
4. వివరాలు: ప్రతి దేశం సూచించే పేరుకు స్పెల్లింగ్ మరియు ఉచ్ఛారణ వివరాలు ఇవ్వాలి.
5. తిరస్కరణ అధికారం: ప్యానెల్ అవసరమైతే పేర్లను తిరస్కరించే లేదా మార్చే అధికారం కలిగి ఉంటుంది.
6. పునరావృతం లేదు: ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరు తిరిగి ఎప్పటికీ వాడరాదు.

ప్రతి తుఫానుకు పెట్టే పేరు వెనుక శాస్త్రం, అంతర్జాతీయ సమన్వయం మరియు ప్రజల భద్రత అనే మూడు అంశాలు దాగి ఉంటాయి. తుఫాన్ల పేర్లు సమయానుకూల హెచ్చరికలు, ప్రజా అవగాహన మరియు విపత్తు నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.