తెలంగాణలో వరి సాగు అంశం మరోసారి ప్రధాన చర్చగా మారింది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి సిద్దిపేట పర్యటనలో చేసిన వ్యాఖ్యలు రైతాంగంలో ఆసక్తి, ఆందోళనలను కలగజేశాయి. రాష్ట్రంలో పెరుగుతున్న ధాన్యం నిల్వలు, కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించిన కొనుగోలు పరిమితులు వంటి పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని, పంటల ఎంపికలో మార్పు అవసరమని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఈ వ్యాఖ్యలు భవిష్యత్ వ్యవసాయ విధానాలపై కీలక సంకేతాలుగా భావిస్తున్నారు.
గత కొన్నేళ్లుగా తెలంగాణలో వరి సాగు విస్తీర్ణం విపరీతంగా పెరిగింది. సాగునీటి ప్రాజెక్టులు అందుబాటులోకి రావడం, భూగర్భ జలాల వినియోగం పెరగడం, యాంత్రీకరణ విస్తరించడం వంటి కారణాలతో రైతులు వరి వైపు పెద్ద ఎత్తున మళ్లారు. దీంతో రాష్ట్రంలో ఉత్పత్తి అయ్యే ధాన్యం పరిమాణం అవసరానికి మించి పెరిగింది. ముఖ్యమంత్రి పేర్కొన్నట్లుగా, దేశీయ అవసరాలను తీర్చిన తర్వాత కూడా అధికంగా నిల్వలు మిగులుతున్నాయి.
ఇక కేంద్ర ప్రభుత్వం వరి కొనుగోలుపై విధించిన పరిమితులు పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టంగా మార్చాయి. ఈ సీజన్లో పరిమిత స్థాయిలోనే ధాన్యం కొనుగోలు చేస్తామని కేంద్రం స్పష్టం చేయగా, రాష్ట్రం ఇప్పటికే అధిక పరిమాణంలో సేకరణ జరిపింది. దీంతో అదనపు నిల్వలను నిల్వ చేయడం, మార్కెటింగ్ చేయడం ప్రభుత్వానికి పెద్ద సవాలుగా మారింది. గిడ్డంగుల కొరత, ఎగుమతులపై ఉన్న నియంత్రణలు రైతులకు ఆర్థిక ఇబ్బందులను తెచ్చిపెట్టే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
రైతులు వరి సాగు వైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపడానికి ప్రధాన కారణంగా తక్కువ శ్రమ అవసరం అవుతుందనే అంశాన్ని ముఖ్యమంత్రి ప్రస్తావించారు. యంత్రాల వినియోగం, నీటి అందుబాటు వల్ల వరి సాగు సులభంగా మారిందని ఆయన చెప్పారు. అయితే ఈ సౌలభ్యం దీర్ఘకాలంలో రైతులకు మేలు చేయకపోవచ్చని హెచ్చరించారు. మార్కెట్లో డిమాండ్ తగ్గితే గిట్టుబాటు ధరలు రాకపోవడం వల్ల రైతులు నష్టపోయే అవకాశం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో కేవలం ప్రభుత్వ కొనుగోలు కేంద్రాలపై ఆధారపడటం సరైన మార్గం కాదని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. మార్కెట్ అవసరాలకు అనుగుణంగా పంటలను ఎంపిక చేసుకోవడం ద్వారా మాత్రమే రైతులు స్థిరమైన ఆదాయం పొందగలరని సూచనలు వెలువడుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో రైతులు తమ ఆలోచన విధానాన్ని మార్చుకుని, లాభసాటి పంటల వైపు మళ్లాల్సిన అవసరం ఉందని ముఖ్యమంత్రి పిలుపునిచ్చారు.
ప్రత్యామ్నాయంగా చిరుధాన్యాలు, కూరగాయలు, పండ్లు, ఆకుకూరలు వంటి పంటలను ప్రోత్సహించాలని ప్రభుత్వం సూచిస్తోంది. ఇవి మార్కెట్లో నిరంతర డిమాండ్ కలిగిన పంటలు కావడంతో రైతులకు మంచి ఆదాయం వచ్చే అవకాశాలు ఉంటాయి. అంతేకాకుండా, భూసారాన్ని కాపాడుకోవడంలో కూడా ఈ పంటలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. పంట మార్పిడి ద్వారా నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటమే కాకుండా, వ్యవసాయ వ్యయాలు కూడా తగ్గుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
చిరుధాన్యాల సాగు విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటికే ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తోంది. ఆరోగ్యంపై ప్రజల్లో పెరుగుతున్న అవగాహన కారణంగా ఈ పంటలకు మార్కెట్లో మంచి డిమాండ్ ఏర్పడుతోంది. రైతులు ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించుకుంటే, తక్కువ పెట్టుబడితో ఎక్కువ లాభం పొందగలరని అధికారులు భావిస్తున్నారు. అదనంగా, కూరగాయలు, పండ్ల సాగు ద్వారా తక్కువ సమయంలోనే ఆదాయం పొందే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.
ఇక పర్యావరణ పరిరక్షణ దృష్ట్యా కూడా పంటల మార్పిడి అవసరం పెరుగుతోంది. వరి సాగుకు ఎక్కువ నీటి అవసరం ఉండటంతో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. దీనివల్ల భవిష్యత్లో నీటి కొరత సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో నీటి వినియోగం తక్కువగా ఉండే పంటలను ప్రోత్సహించడం సముచితమని భావిస్తున్నారు.
రైతులు మారుతున్న పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తమ పంటల ప్రణాళికను రూపొందించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. మార్కెట్ ధోరణులు, ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రకృతి పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని నిర్ణయాలు తీసుకుంటే వ్యవసాయం లాభదాయకంగా మారే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఈ మార్పులను స్వీకరించడం ద్వారా మాత్రమే రైతులు ఆర్థికంగా బలపడగలరని వ్యవసాయ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
సిద్దిపేట వేదికగా ముఖ్యమంత్రి చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు తెలంగాణ వ్యవసాయ రంగంలో కొత్త దిశను సూచిస్తున్నాయి. పంటల వైవిధ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం, రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడం, భూసారాన్ని కాపాడుకోవడం వంటి లక్ష్యాలతో ప్రభుత్వం ముందుకు సాగుతున్న సంకేతాలు ఇవి. రాబోయే రోజుల్లో ఈ సూచనలు అమలులోకి వస్తే రాష్ట్ర వ్యవసాయ రంగంలో గణనీయమైన మార్పులు చోటు చేసుకునే అవకాశముంది.
