భారతదేశంలో ఉద్యోగ రంగంలో కీలక మార్పులకు నాంది పలుకుతూ కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న కొత్త లేబర్ కోడ్లు ఇప్పుడు చిన్నపాటి వ్యాపారాల్లో పనిచేసే ఉద్యోగుల జీవితాల్లో మార్పు తీసుకురావడానికి సిద్ధమవుతున్నాయి. 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి అనుగుణంగా అమల్లోకి వచ్చిన ఈ చట్టాలు ఉద్యోగ భద్రత, కనీస వేతనాలు, సామాజిక భద్రత వంటి అంశాలను మరింత బలోపేతం చేయడమే లక్ష్యంగా తీసుకొచ్చినవిగా అధికారులు చెబుతున్నారు.
అపాయింట్మెంట్ లెటర్ ఇక తప్పనిసరి
ఇప్పటివరకు చిన్న షాపులు, గోదాములు, షోరూమ్లు లేదా కుటుంబ ఆధారిత వ్యాపారాల్లో ఉద్యోగులకు అధికారిక నియామక పత్రాలు ఇవ్వడం సాధారణంగా ఉండేది కాదు. చాలా మంది ఉద్యోగులు మాట మీదే పనిలో చేరేవారు. భవిష్యత్తులో ఉద్యోగ ధృవీకరణ అవసరం వచ్చినప్పుడు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనేవారు.
కొత్త లేబర్ కోడ్ ప్రకారం, ఏ సంస్థ అయినా — అది చిన్న దుకాణం అయినా, మధ్యతరహా వ్యాపారం అయినా — ఉద్యోగిని నియమించేటప్పుడు అపాయింట్మెంట్ లెటర్ ఇవ్వడం తప్పనిసరి. ఆ లెటర్లో ఉద్యోగి పదవి, జీతం, పని గంటలు, విధులు వంటి వివరాలు స్పష్టంగా ఉండాలి. ఇది ఉద్యోగికి న్యాయ పరమైన రక్షణగా ఉపయోగపడుతుంది. అదే సమయంలో యజమానులకు కూడా స్పష్టమైన నిబంధనలు అమలులోకి వస్తాయి.
డెలివరీ బాయ్లకు సామాజిక భద్రత
ఇటీవల సంవత్సరాల్లో ఆన్లైన్ డెలివరీ రంగం వేగంగా పెరిగింది. ఫుడ్, గ్రోసరీ, ఈ-కామర్స్ రంగాల్లో వేలాది మంది యువకులు డెలివరీ బాయ్లుగా పనిచేస్తున్నారు. అయితే వీరికి స్థిరమైన ఉద్యోగ భద్రత లేకపోవడం పెద్ద సమస్యగా ఉండేది.
కొత్త కోడ్ల ప్రకారం గిగ్ వర్కర్లు, ప్లాట్ఫారమ్ వర్కర్లకు కూడా సామాజిక భద్రతా ప్రయోజనాలు కల్పించేలా చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. ప్రావిడెంట్ ఫండ్ (PF), ఇన్సూరెన్స్ వంటి సౌకర్యాలు అందేలా మార్గదర్శకాలు సిద్ధం చేస్తున్నారు. ప్రమాదాలు, ఆరోగ్య సమస్యలు వంటి సందర్భాల్లో వీరికి ఆర్థిక రక్షణ కల్పించడమే లక్ష్యం.
రోజువారీ కూలీలకు కనీస వేతనాల స్పష్టత
నిర్మాణ రంగం, వ్యవసాయ రంగం, చిన్నపాటి పరిశ్రమల్లో పనిచేసే రోజువారీ కూలీలకు కనీస వేతనాల విషయంలో ఇప్పటివరకు స్పష్టత లోపించేది. రాష్ట్రానికో విధానం, రంగానికో వేతనం ఉండటం వల్ల గందరగోళం ఏర్పడేది.
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా కనీస వేతనాలపై ఒక సమగ్ర విధానం అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు. జీవన వ్యయాన్ని పరిగణలోకి తీసుకుని వేతనాల నిర్ణయం జరుగుతుందని అధికారులు చెబుతున్నారు. దీనివల్ల కార్మికులకు సరైన పారితోషికం అందే అవకాశం ఉంది.
పని గంటలు, సెలవులపై నిబంధనలు
కొత్త లేబర్ కోడ్లో పని గంటల విషయంలో కూడా మార్పులు ఉన్నాయి. రోజుకు గరిష్ట పని గంటలు, అదనపు పని చేసినప్పుడు ఓవర్టైమ్ చెల్లింపు వంటి అంశాలపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు రూపొందించారు. ఉద్యోగి వారానికి నిర్దిష్ట విశ్రాంతి దినం పొందే హక్కు కూడా చట్టబద్ధంగా ఉంటుంది.
సెలవుల విషయంలో కూడా నియమాలు స్పష్టంగా ఉండటంతో ఉద్యోగులు అనవసర ఒత్తిడికి గురికాకుండా రక్షణ పొందగలరు.
చిన్న వ్యాపారాలపై ప్రభావం
కొత్త నిబంధనలు అమలులోకి రావడంతో చిన్న వ్యాపారాల యజమానులు కూడా కొంత మార్పుకు సిద్ధమవ్వాల్సి ఉంటుంది. రికార్డులు నిర్వహించడం, ఉద్యోగ వివరాలు నమోదు చేయడం వంటి ప్రక్రియలు తప్పనిసరిగా మారతాయి. ప్రారంభంలో ఇది కాస్త కష్టంగా అనిపించినా, దీర్ఘకాలంలో పారదర్శకత పెరగడం వల్ల వ్యాపార వాతావరణం మెరుగుపడుతుందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఉద్యోగులకు అవగాహన అవసరం
చట్టాలు ఉన్నంత మాత్రాన ప్రయోజనం అందదు. వాటి గురించి ఉద్యోగులు, యజమానులు అవగాహన కలిగి ఉండాలి. ముఖ్యంగా చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాల్లో పనిచేసే కార్మికులు తమ హక్కులపై స్పష్టత పొందాల్సిన అవసరం ఉంది. అవసరమైతే స్థానిక కార్మిక శాఖ కార్యాలయాలను సంప్రదించవచ్చు.
సమగ్ర లక్ష్యం ఏమిటి?
ఆత్మనిర్భర్ భారత్, వికసిత భారత్ 2047 లక్ష్యాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని దేశంలో కార్మిక రంగాన్ని ఆధునీకరించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ మార్పులు తీసుకొచ్చినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఉద్యోగులకు భద్రత, యజమానులకు స్పష్టమైన విధానాలు, దేశానికి మెరుగైన ఆర్థిక వ్యవస్థ — ఈ మూడు లక్ష్యాల సమన్వయమే కొత్త లేబర్ కోడ్ల ప్రధాన ఉద్దేశంగా పేర్కొంటున్నారు.
మొత్తంగా చూస్తే, కొత్త లేబర్ కోడ్లు చిన్న ఉద్యోగులకు ఒక మంచి అవకాశంగా మారే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. అపాయింట్మెంట్ లెటర్ నుంచి పీఎఫ్ వరకు స్పష్టమైన హక్కులు అందుబాటులోకి రావడం ఉద్యోగ రంగంలో కొత్త దశకు నాంది పలుకుతోంది. ఇక ఈ నిబంధనలు ఎలా అమలవుతాయో, ఉద్యోగుల జీవితాల్లో ఎంతవరకు మార్పు తీసుకువస్తాయో చూడాలి.
