చిన్న పిల్లల అభివృద్ధిలో మాటలు నేర్చుకోవడం ఒక కీలక దశ. అయితే ఇటీవల తల్లిదండ్రుల్లో పెరుగుతున్న ఒక అలవాటు—పిల్లలకు చిన్న వయస్సులోనే మొబైల్ ఫోన్లు, టాబ్లెట్లు ఇవ్వడం—ఈ ప్రక్రియపై ప్రభావం చూపుతుందని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా అధిక స్క్రీన్ సమయం పిల్లల్లో మాటలు ఆలస్యంగా రావడానికి కారణమవుతుందని తాజా పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
చండీగఢ్లోని పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ (PGIMER) నిర్వహించిన అధ్యయనంలో ఈ అంశం స్పష్టమైంది. 18 నుంచి 24 నెలల మధ్య వయస్సున్న ఆరోగ్యకరమైన చిన్నారులపై చేసిన పరిశోధనలో, రోజుకు ఒక గంటకు మించి స్క్రీన్లతో గడిపే పిల్లల్లో మాటల అభివృద్ధి ఆలస్యమయ్యే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ముఖ్యంగా 18 నెలల లోపు స్క్రీన్కు పరిచయం అయిన పిల్లల్లో ఈ సమస్య మరింతగా కనిపించింది.
నిపుణుల ప్రకారం, పుట్టిన తరువాత తొలి రెండు సంవత్సరాలు పిల్లల మెదడు అభివృద్ధికి అత్యంత కీలక కాలం. ఈ దశలో పిల్లలు చుట్టూ ఉన్నవారితో మాట్లాడటం, వినడం, స్పందించడం ద్వారా భాషను నేర్చుకుంటారు. అయితే ఈ సమయంలో స్క్రీన్లపై ఆధారపడితే, మానవ సంభాషణ తగ్గిపోవడంతో మాటలు నేర్చుకునే ప్రక్రియ నెమ్మదిస్తుంది. ఫలితంగా కమ్యూనికేషన్లో ఆలస్యం కనిపించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, చిన్నారులను ప్రశాంతంగా ఉంచడానికి లేదా బిజీగా పెట్టడానికి స్క్రీన్లను ఉపయోగించడం కొంతకాలం సులభంగా అనిపించినా, దీని దీర్ఘకాల ప్రభావాలు ఆందోళన కలిగిస్తాయి. భాషాభివృద్ధి మాత్రమే కాకుండా, సామాజిక నైపుణ్యాలు, దృష్టి కేంద్రీకరణ వంటి అంశాలపై కూడా దీని ప్రభావం ఉండొచ్చు.
అందుకే 2 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు స్క్రీన్ సమయాన్ని పూర్తిగా నివారించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అయితే దూరంగా ఉన్న కుటుంబ సభ్యులతో వీడియో కాల్స్ ద్వారా మాట్లాడటం వంటి పరిమిత సందర్భాల్లో మాత్రమే ఉపయోగించవచ్చు. పిల్లలతో ఎక్కువగా మాట్లాడటం, కథలు చెప్పడం, ఆటలు ఆడించడం వంటి సంప్రదాయ పద్ధతులే వారి మెదడు మరియు భాషా అభివృద్ధికి సహాయపడతాయి.
మొత్తానికి, పిల్లల పెంపకంలో చిన్న చిన్న అలవాట్లే పెద్ద మార్పులు తీసుకువస్తాయి. స్క్రీన్ వినియోగాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా పిల్లల ఆరోగ్యకరమైన అభివృద్ధికి తల్లిదండ్రులు బలమైన పునాది వేయవచ్చు.
