ఫుడ్ కంపెనీలపై ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ కొరడా.. ‘హెల్తీ’, ‘ఆర్గానిక్’ పేర్లతో వినియోగదారులను మభ్యపెడుతున్నారా?
ఈ రోజుల్లో మార్కెట్లో అడుగుపెడితే ప్రతి రెండో ఆహార ఉత్పత్తిపై “హెల్తీ”, “ఆర్గానిక్”, “నేచురల్”, “వేగన్”, “జీరో మైదా” వంటి ఆకర్షణీయమైన పదాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఆరోగ్యంపై అవగాహన పెరగడంతో వినియోగదారులు కూడా ఇలాంటి ఉత్పత్తులవైపు ఎక్కువగా మొగ్గు చూపుతున్నారు. అయితే ఈ ట్రెండ్ను కొందరు కంపెనీలు వ్యాపార ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించుకుంటున్నాయా? ప్రజలను ఆకర్షించేందుకు వాస్తవాలకు భిన్నంగా ప్రచారం చేస్తున్నాయా? అనే ప్రశ్నలకు తాజాగా భారత ఆహార భద్రత మరియు ప్రమాణాల ప్రాధికార సంస్థ (FSSAI) చర్యలు సమాధానమిస్తున్నాయి.
దేశవ్యాప్తంగా పలు ఆహార ఉత్పత్తుల కంపెనీలకు ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ నోటీసులు జారీ చేసింది. ఉత్పత్తుల అసలు నాణ్యతకు సంబంధం లేకుండా “హెల్తీ”, “ఆర్గానిక్”, “వేగన్” వంటి పదాలను ఉపయోగిస్తూ వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టిస్తున్నారని సంస్థ ఆరోపించింది. ఈ మేరకు సుమారు 15 సంస్థలు లేదా బ్రాండ్లపై చర్యలు ప్రారంభించినట్లు వెల్లడించింది.
బ్రాండ్ పేర్లతోనే వినియోగదారులపై ప్రభావం
ప్రస్తుతం చాలా మంది వినియోగదారులు ఉత్పత్తుల వివరాల కంటే ముందుగా బ్రాండ్ పేరును చూసి కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఈ విషయాన్ని బాగా అర్థం చేసుకున్న కొన్ని కంపెనీలు తమ బ్రాండ్ పేర్లలోనే “హెల్తీ” లేదా “ఆర్గానిక్” వంటి పదాలను చేర్చుతున్నాయి.
ఉదాహరణకు “హెల్తీ మాస్టర్”, “హెల్తీ అండ్ టేస్టీ”, “ది హెల్తీ ఫ్యాక్టరీ” వంటి పేర్లు వినగానే అవి ఆరోగ్యకరమైన ఆహార ఉత్పత్తులేనన్న భావన వినియోగదారుల్లో ఏర్పడుతుంది. అయితే ఈ పదాలను ఉపయోగించేందుకు తగిన శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేదా అధికారిక ప్రమాణాలు ఉన్నాయా అనే విషయాన్ని ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ పరిశీలిస్తోంది.
కేవలం పేరులో “హెల్తీ” అని ఉండటం వల్ల ఆ ఉత్పత్తి ఆరోగ్యకరమైపోదని అధికారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. ఆహార ఉత్పత్తిలోని పోషక విలువలు, పదార్థాల నాణ్యత, తయారీ విధానం వంటి అంశాలే అసలు ప్రమాణాలని చెబుతున్నారు.
‘ఆర్గానిక్’ పేరుతో భారీ మోసమా?
ఇటీవలి కాలంలో సేంద్రియ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు డిమాండ్ భారీగా పెరిగింది. రసాయనాలు లేని ఆహారం కోసం వినియోగదారులు ఎక్కువ ధర చెల్లించడానికి కూడా సిద్ధమవుతున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో “ఆర్గానిక్” అనే పదం వ్యాపార ప్రపంచంలో బంగారు గని లా మారింది.
అయితే ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ పరిశీలనలో కొన్ని కంపెనీలు తగిన ధ్రువీకరణలు లేకుండానే “ఆర్గానిక్” అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తున్నట్లు బయటపడింది. దీనిపై అధికారులు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
సేంద్రియ ఉత్పత్తిగా మార్కెట్లో విక్రయించాలంటే నిర్దిష్ట ప్రమాణాలు, ధ్రువీకరణ ప్రక్రియలు తప్పనిసరి. కానీ కొందరు సంస్థలు కేవలం వినియోగదారులను ఆకర్షించేందుకు మాత్రమే ఈ పదాన్ని ఉపయోగిస్తున్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
‘జీరో మైదా’, ‘ట్రూ విటమిన్’ వంటి క్లెయిమ్స్పై ప్రశ్నలు
ఆహార ఉత్పత్తుల ప్రకటనల్లో ఇప్పుడు కొత్త కొత్త పదాలు కనిపిస్తున్నాయి. “జీరో మైదా”, “ట్రూ విటమిన్”, “ప్లాంట్ బేస్డ్ వేగన్”, “నేచురల్ హెల్త్” వంటి పదాలతో వినియోగదారుల్లో ప్రత్యేకమైన భావనను కలిగిస్తున్నారు.
అయితే వీటిలో చాలా పదాలకు అధికారిక గుర్తింపు లేదా స్పష్టమైన నిర్వచనం లేదని ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ చెబుతోంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఇవి కేవలం మార్కెటింగ్ వ్యూహాలుగా మాత్రమే ఉపయోగించబడుతున్నాయని అధికారులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ఇలాంటి క్లెయిమ్స్ వల్ల వినియోగదారులు ఉత్పత్తి గురించి తప్పుగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
పండ్ల రసాల్లోనూ అసలు నిజాలు బయటపడుతున్నాయా?
కొన్ని జ్యూస్ బ్రాండ్లపై కూడా ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ దృష్టి సారించింది. ముఖ్యంగా పండ్ల రసాల పేరుతో విక్రయిస్తున్న ఉత్పత్తుల్లో అసలు పండ్ల శాతం ఎంత ఉంది అనే అంశాన్ని పరిశీలిస్తోంది.
కొన్ని ఉత్పత్తుల్లో పండ్ల గుజ్జు చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, పూర్తి ఫ్రూట్ జ్యూస్ అన్న భావన కలిగించేలా ప్రచారం చేస్తున్నారని అధికారులు గుర్తించారు. దీంతో వినియోగదారులు వాస్తవానికి భిన్నమైన సమాచారం ఆధారంగా కొనుగోలు నిర్ణయాలు తీసుకునే ప్రమాదం ఉందని చెబుతున్నారు.
వినియోగదారులు ఎలా జాగ్రత్త పడాలి?
ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ తాజా చర్యలతో ఒక విషయం స్పష్టమైంది. కేవలం ప్యాకెట్పై ఉన్న ఆకర్షణీయమైన పదాలను చూసి ఉత్పత్తి కొనడం ప్రమాదకరం.
నిపుణులు సూచిస్తున్న కొన్ని ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు:
- బ్రాండ్ పేరును మాత్రమే నమ్మకూడదు.
- ప్యాకెట్ వెనుక భాగంలో ఉన్న పోషక విలువల పట్టికను పరిశీలించాలి.
- పదార్థాల జాబితాను పూర్తిగా చదవాలి.
- “ఆర్గానిక్” అయితే అధికారిక ధ్రువీకరణ గుర్తులు ఉన్నాయా చూడాలి.
- చక్కెర, ఉప్పు, కొవ్వు శాతం ఎంత ఉందో తెలుసుకోవాలి.
- ప్రకటనల కంటే వాస్తవ వివరాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
ఫుడ్ ఇండస్ట్రీకి గట్టి హెచ్చరిక
ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ తాజా చర్యలు కేవలం కొన్ని కంపెనీలకే పరిమితం కావని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. భవిష్యత్తులో మరిన్ని బ్రాండ్లపై కూడా ఇలాంటి తనిఖీలు జరిగే అవకాశం ఉంది.
ఆహార ఉత్పత్తుల లేబుళ్లలో పారదర్శకత పెంచడం, వినియోగదారులకు సరైన సమాచారం అందించడం, తప్పుడు ప్రచారాలను అరికట్టడం ఈ చర్యల ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.
ఆరోగ్యకరమైన ఎంపికలు చేయాలంటే అవగాహనే ఆయుధం
నేటి కాలంలో ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ పెరగడం మంచి విషయమే. కానీ అదే సమయంలో మార్కెటింగ్ ప్రచారాల వలలో పడకుండా జాగ్రత్తపడటం కూడా అంతే ముఖ్యం. “హెల్తీ”, “ఆర్గానిక్”, “వేగన్” వంటి పదాలు కనిపించాయని మాత్రమే నమ్మకుండా, ఉత్పత్తి గురించి పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుని కొనుగోలు చేయడం ఉత్తమం.
ఎఫ్ఎస్ఎస్ఏఐ తాజా చర్యలు ఆహార రంగంలో మరింత పారదర్శకతకు దారితీస్తాయని, వినియోగదారుల హక్కులను కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. భవిష్యత్తులో ఫుడ్ లేబులింగ్ వ్యవస్థ మరింత కఠినంగా మారే అవకాశం కూడా కనిపిస్తోంది.
