ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏప్రిల్ 25ను ప్రపంచ మలేరియా దినోత్సవంగా పాటిస్తారు. దోమల ద్వారా వ్యాపించే ఈ ప్రాణాంతక వ్యాధిపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ఈ దినోత్సవం ముఖ్య ఉద్దేశం. భారతదేశంతో పాటు అనేక దేశాల్లో మలేరియా ఇప్పటికీ పెద్ద ఆరోగ్య సమస్యగా కొనసాగుతోంది. వాతావరణ మార్పులు, నిలిచిన నీరు, శుభ్రత లోపం వంటి కారణాలు దీని వ్యాప్తిని మరింత పెంచుతున్నాయి.
మలేరియా, డెంగ్యూ రెండూ దోమల ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులే అయినప్పటికీ, వాటి కారణాలు, లక్షణాలు పూర్తిగా వేర్వేరు అని వైద్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. సరైన అవగాహన లేకపోవడం వల్ల చాలామంది ఈ రెండు వ్యాధులను ఒకేలా భావించి, ప్రారంభ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. ఈ నిర్లక్ష్యం వల్ల కొన్నిసార్లు పరిస్థితి తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.
వైద్యుల ప్రకారం, మలేరియా అనేది అనోఫిలిస్ అనే దోమ కాటు ద్వారా వ్యాపించే పరాన్నజీవి సంబంధిత వ్యాధి. ప్లాస్మోడియం అనే సూక్ష్మజీవి శరీరంలోకి ప్రవేశించి రక్తం మరియు కాలేయంపై ప్రభావం చూపుతుంది. సాధారణంగా చలి వణుకు, అధిక జ్వరం, చెమటలు, తలనొప్పి వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. సమయానికి చికిత్స అందకపోతే వ్యాధి తీవ్ర రూపం దాల్చే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇక డెంగ్యూ విషయానికి వస్తే, ఇది వైరస్ ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధి. ఏడిస్ ఈజిప్టి దోమ కాటు వల్ల ఇది వస్తుంది. డెంగ్యూలో అకస్మాత్తుగా అధిక జ్వరం, కళ్ల వెనుక నొప్పి, తీవ్రమైన శరీర నొప్పులు, అలసట వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో చర్మంపై దద్దుర్లు కూడా రావచ్చు. ముఖ్యంగా ప్లేట్లెట్ల సంఖ్య తగ్గిపోవడం డెంగ్యూ లో ప్రమాదకరంగా మారుతుంది.
ఈ రెండు వ్యాధుల లక్షణాలు కొన్ని సందర్భాల్లో ఒకేలా కనిపించడంతో ప్రజలు గందరగోళానికి గురవుతారు. కానీ వైద్య పరీక్షల ద్వారా మాత్రమే అసలు వ్యాధిని ఖచ్చితంగా గుర్తించవచ్చు. అందుకే జ్వరం వచ్చిన వెంటనే వైద్యులను సంప్రదించడం అత్యంత అవసరం అని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
మలేరియా నివారణలో ప్రధానంగా దోమల నియంత్రణ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇంటి పరిసరాల్లో నీరు నిల్వ ఉండకుండా చూసుకోవడం, కూలర్లు, పాత్రలు, ట్యాంకులను శుభ్రంగా ఉంచడం అవసరం. దోమల వలలు ఉపయోగించడం, రాత్రి వేళల్లో రక్షణాత్మక దుస్తులు ధరించడం కూడా సహాయపడుతుంది.
అలాగే డెంగ్యూ నివారణకు కూడా ఇదే విధమైన జాగ్రత్తలు అవసరం. ప్రత్యేకంగా ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో దోమల కాటు నుంచి రక్షణ పొందడం ముఖ్యం. అవసరమైతే దోమల నివారణ క్రీములు లేదా స్ప్రేలను ఉపయోగించవచ్చు.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, మలేరియా, డెంగ్యూ రెండూ సమయానికి గుర్తించి చికిత్స తీసుకుంటే పూర్తిగా నయం చేయగల వ్యాధులే. కానీ ఆలస్యం చేస్తే ప్రాణాపాయం వరకు వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ప్రతి జ్వరాన్ని సాధారణంగా తీసుకోకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిదని సూచిస్తున్నారు.
మొత్తానికి, మలేరియా మరియు డెంగ్యూపై అవగాహన పెంపొందించడం, పరిశుభ్రత పాటించడం, దోమల నియంత్రణ చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా ఈ రెండు వ్యాధుల నుంచి రక్షణ పొందవచ్చు.
