భారతీయ వివాహ సంప్రదాయాల్లో ప్రతి ఆచారానికి ఒక ప్రత్యేకమైన అర్థం ఉంటుందని పెద్దలు చెబుతుంటారు. అలాంటి ఆచారాల్లో పెళ్లి సమయంలో వధువు భర్త ఎడమవైపున కూర్చోవడం కూడా ఒకటి. చాలామంది దీన్ని కేవలం సంప్రదాయంగా మాత్రమే భావించినా, దీని వెనుక ఆధ్యాత్మికత, యోగశాస్త్రం, కుటుంబ జీవన విధానానికి సంబంధించిన విశ్వాసాలు దాగి ఉన్నాయని పండితులు వివరిస్తున్నారు.
ప్రాచీన భారతీయ స్వర్ విజ్ఞానం ప్రకారం మన శరీరంలో ప్రాణశక్తి కొన్ని ముఖ్యమైన నాడుల ద్వారా ప్రవహిస్తుందని చెబుతారు. వాటిలో ఇడా, పింగళ నాడులు ప్రధానమైనవి. ఇడా నాడి ఎడమ భాగానికి సంబంధించినదిగా భావించబడుతుంది. దీనిని చంద్రశక్తికి ప్రతీకగా చెబుతారు. శాంతి, ప్రేమ, మానసిక ప్రశాంతత వంటి భావాలు దీనితో ముడిపడి ఉంటాయని విశ్వాసం. మరోవైపు పింగళ నాడి కుడి భాగానికి సంబంధించినది. ఇది సూర్యశక్తి, చురుకుదనం, ధైర్యం, నిర్ణయ సామర్థ్యానికి సూచికగా భావిస్తారు.
ఈ కారణంగానే భార్యను భర్త ఎడమవైపున కూర్చోబెట్టే ఆచారం ఏర్పడిందని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు చెబుతున్నారు. దంపతులు ఇలా కూర్చోవడం వల్ల ఇద్దరి మధ్య శక్తుల సమతుల్యత ఏర్పడి, దాంపత్య జీవితంలో ప్రేమ, పరస్పర గౌరవం, సామరస్యం పెరుగుతాయని నమ్మకం ఉంది. వివాహ సమయంలో జరిగే సప్తపది, హోమం, పూజల వంటి కర్మకాండల్లో కూడా ఇదే సంప్రదాయాన్ని పాటించడం కనిపిస్తుంది.
భార్యను “అర్ధాంగిని” అని పిలవడం వెనుక కూడా ఇదే భావన ఉందని చెబుతారు. భర్త జీవితంలో భార్య సగభాగమనే అర్థంతో ఈ పదం ఉపయోగంలోకి వచ్చిందని పండితులు వివరిస్తున్నారు. అలాగే “వామాంగి” అనే పదంలో “వామ” అంటే ఎడమ వైపు అనే అర్థం ఉంది. గుండె కూడా శరీరంలో ఎడమవైపున ఉండటంతో, భార్యను ప్రేమ, ఆత్మీయతకు ప్రతీకగా భావించే ఆచారం ఏర్పడిందని చెబుతారు.
హిందూ తత్వశాస్త్రంలో శివ–శక్తి సిద్ధాంతానికి కూడా ఈ భావనను అనుసంధానిస్తారు. శివుడు చైతన్యానికి, శక్తి సృష్టి తత్వానికి ప్రతీకలుగా భావించబడతారు. ఈ రెండు శక్తులు కలిసినప్పుడే సమతుల్యత ఏర్పడుతుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అదే విధంగా భార్యాభర్తల మధ్య పరస్పర అవగాహన, గౌరవం ఉంటేనే కుటుంబ జీవితం సాఫీగా సాగుతుందని పెద్దలు అంటుంటారు.
ఇప్పటి తరం ఈ ఆచారాలను కేవలం పాత సంప్రదాయాలుగా మాత్రమే చూసినా, వాటి వెనుక ఉన్న భావనను తెలుసుకుంటే కుటుంబ విలువలు, దాంపత్య బంధానికి ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం స్పష్టంగా అర్థమవుతుందని పండితులు చెబుతున్నారు. అయితే ఇవన్నీ ప్రధానంగా ఆధ్యాత్మిక, సాంప్రదాయ విశ్వాసాల ఆధారంగా ఉన్న అభిప్రాయాలేనని గుర్తుంచుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
