తిరుమల దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న మాడ వీధులు భక్తులకు కేవలం మార్గాలే కాదు, ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. కలియుగ ప్రత్యక్ష దైవంగా భావించే శ్రీనివాసుని ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టిన ఈ నాలుగు వీధులు, శతాబ్దాల చరిత్రను, ఆచారాలను తమలో మోస్తున్నాయి. ఆలయ పరిసరాల్లో జరిగే ఉత్సవాలు, ఊరేగింపులు, సేవలు అన్నీ ఈ మాడ వీధుల ద్వారానే కొనసాగుతుంటాయి.
‘మాడ వీధి’ అనే పదానికి మూలం ద్రావిడ సంప్రదాయంలో ఉంది. తమిళంలో ఆలయాల చుట్టూ అర్చకులు నివసించే ప్రాంతాలను ‘మాడం’ అని పిలిచేవారు. కాలక్రమేణా అదే పదం ‘మాడ వీధులు’గా మారి తిరుమలలో ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ వీధులు పవిత్రంగా భావించబడటంతో, ఇక్కడ నడిచే సమయంలో భక్తులు పాదరక్షలు ధరించకపోవడం ఒక సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది.
చరిత్ర పరంగా చూస్తే, ఒకప్పుడు ఆలయం చుట్టూ సరైన వీధులు లేకపోవడంతో ఉత్సవాలు ఇతర ప్రాంతాల్లో నిర్వహించేవారని చెబుతారు. తర్వాత Ramanujacharya కాలంలో ఆలయం చుట్టూ వీధులు ఏర్పాటై, స్వామి వారి ఊరేగింపులకు అనుకూలంగా మారాయి. అనంతరం కాలక్రమేణా దేవస్థానం వాటిని విస్తరించి, ప్రస్తుత రూపాన్ని ఇచ్చింది.
మాడ వీధులకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక భావన కూడా ఉంది. ఈ నాలుగు వీధులను నాలుగు వేదాలకు ప్రతీకలుగా భావిస్తారు. హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం వేదాలు ఎంత పవిత్రమో, ఈ వీధులు కూడా అంతే పవిత్రంగా భావించబడుతున్నాయి. అందుకే భక్తులు ఈ మార్గాల్లో ప్రదక్షిణ చేయడం ద్వారా ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి పొందుతారని నమ్మకం.
తూర్పు మాడ వీధి ఆలయానికి ఎదురు భాగంలో ఉండి, పుష్కరిణి వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. ఇక్కడే శ్రీవారి ఊరేగింపులు జరుగుతాయి. దక్షిణ మాడ వీధిలో పాతకాలంలో ఊంజల్ సేవలు నిర్వహించేవారు. పడమర మాడ వీధి మఠాలు, సత్రాలతో ప్రసిద్ధి చెందగా, ఉత్తర మాడ వీధి పుష్కరిణి, వరాహస్వామి ఆలయం వంటి పవిత్ర స్థలాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఈ నాలుగు వీధుల్లో చేసే ప్రదక్షిణను ‘మహా ప్రదక్షిణం’గా పిలుస్తారు. ఆలయ దర్శనం సాధ్యం కానప్పుడు కూడా ఈ మాడ వీధుల్లో ప్రదక్షిణ చేస్తే అదే ఫలితం లభిస్తుందనే విశ్వాసం భక్తుల్లో ఉంది. అందుకే తిరుమలకు వచ్చే ప్రతి యాత్రికుడు ఈ వీధుల ప్రాముఖ్యతను గమనిస్తూ, సంప్రదాయాలను పాటిస్తాడు.
మొత్తానికి, తిరుమల మాడ వీధులు కేవలం రహదారులు కాదు. అవి భక్తి, చరిత్ర, సంస్కృతి కలిసిన ఆధ్యాత్మిక మార్గాలు. ఈ వీధుల్లో నడవడం అంటే భక్తి పథంలో అడుగులు వేయడమేనని భావిస్తారు.
