వారణాసి లేదా కాశీ హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన తీర్థక్షేత్రంగా గుర్తింపు పొందింది. మోక్షాన్ని ప్రసాదించే క్షేత్రంగా భావించే ఈ ప్రదేశానికి దేశ విదేశాల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తుంటారు. గంగా నది తీరంలో వెలసిన ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో కాశీ విశ్వనాథుడితో పాటు విశాలాక్షి అమ్మవారికి కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. కాశీ యాత్ర పూర్తవ్వాలంటే విశాలాక్షి దేవిని దర్శించాల్సిందేనని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
పురాణాల ప్రకారం దక్షయాగం సమయంలో సతీదేవి ఆత్మాహుతి చేసుకున్న తర్వాత ఆమె శరీర భాగాలు భూమిపై వివిధ ప్రాంతాల్లో పడినట్లు చెబుతారు. సతీదేవి చెవి కుండలాలు పడిన ప్రదేశమే కాశీలోని మణికర్ణిక ఘాట్గా భావిస్తారు. అందువల్ల అక్కడ వెలసిన విశాలాక్షి దేవి ఆలయాన్ని శక్తిపీఠంగా ఆరాధిస్తున్నారు. ఈ ఆలయం గంగా నది సమీపంలోని మీర్ ఘాట్ ప్రాంతంలో ఉంది.
కాశీ పేరు వినగానే గంగా నది, కాశీ విశ్వనాథుడు, అన్నపూర్ణాదేవి, కాలభైరవుడు, విశాలాక్షి అమ్మవారు గుర్తుకు వస్తారు. వీటిలో విశాలాక్షి దేవికి ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. విశాలమైన కళ్లతో భక్తులను కరుణగా దర్శించేదిగా భావించి అమ్మవారికి “విశాలాక్షి” అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. కొందరు భక్తులు ఆమెను మణికర్ణికాదేవి, మరికొందరు విశ్వలక్ష్మిగా కూడా పూజిస్తారు.
విశాలాక్షి ఆలయంలో రెండు రూపాల్లో అమ్మవారిని దర్శించవచ్చని స్థానికులు చెబుతారు. ఒకటి స్వయంభూ రూపమని, మరొకటి ఆదిశంకరాచార్యులు ప్రతిష్ఠించిన విగ్రహమని నమ్మకం ఉంది. ఆలయంలో శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ కూడా ఉందని స్థలపురాణాలు పేర్కొంటాయి. పసుపు, కుంకుమ, పూలతో అమ్మవారిని పూజిస్తే కోరికలు నెరవేరుతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తుంటారు.
స్కంద పురాణంలో కూడా విశాలాక్షి అమ్మవారి మహిమ గురించి ప్రస్తావన ఉంది. వ్యాస మహర్షి తన శిష్యులతో కలిసి కాశీలో ఉన్న సమయంలో భిక్ష దొరకక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారని, ఆ సమయంలో అమ్మవారు ముత్తైదువ రూపంలో ప్రత్యక్షమై వారికి అన్నదానం చేశారని కథనం చెబుతుంది. ఈ ఘటన తర్వాత వ్యాస మహర్షి గంగా అవతల ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసి అక్కడి నుంచే కాశీ విశ్వనాథుడిని పూజించాడని పురాణాలు పేర్కొంటాయి. ఆ ప్రాంతాన్ని నేటికీ వ్యాసకాశీగా పిలుస్తారు.
అన్నపూర్ణాదేవి, విశాలాక్షి దేవి ఇద్దరూ ఒకే శక్తి స్వరూపమని కొన్ని పురాణ గాథలు చెబుతాయి. కాలక్రమంలో వేర్వేరు ఆలయాలుగా ఆరాధన కొనసాగుతోంది. కాశీ విశ్వనాథ ఆలయ సమీపంలోనే అన్నపూర్ణాదేవి ఆలయం కూడా ఉంది.
కాశీ విశాలాక్షిని కంచి కామాక్షి, మధుర మీనాక్షిలతో సమానమైన శక్తిస్వరూపిణిగా భావిస్తారు. ముఖ్యంగా వివాహం ఆలస్యమవుతున్న వారు అమ్మవారిని భక్తితో ప్రార్థిస్తే మంచి ఫలితాలు లభిస్తాయని నమ్మకం ఉంది. భాద్రపద మాసంలో జరిగే కాజలి ఉత్సవాలు, దేవీ నవరాత్రుల్లో ఈ ఆలయం ప్రత్యేకంగా అలంకరించబడుతుంది. ఆ సమయంలో వేలాది మంది భక్తులు అమ్మవారి దర్శనానికి తరలివస్తారు.
ఆధ్యాత్మిక శాంతి, పుణ్యఫలం, శుభకార్యాల సాధన కోసం కాశీ విశాలాక్షి అమ్మవారి దర్శనం ఎంతో పవిత్రంగా భావించబడుతోంది. అందుకే కాశీ యాత్రలో ఈ శక్తిపీఠ దర్శనాన్ని భక్తులు తప్పనిసరి భాగంగా భావిస్తుంటారు.
