ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత విలువైన మసాలా దినుసుల గురించి మాట్లాడితే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది కేసర్. సువాసన, రంగు, ఔషధ గుణాల కారణంగా దీనికి అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ప్రత్యేక డిమాండ్ ఉంది. అందుకే కుంకుమపువ్వును చాలామంది “రెడ్ గోల్డ్” లేదా “ఎర్ర బంగారం” అని పిలుస్తుంటారు. సాధారణ వంటకాల నుంచి విలాసవంతమైన స్వీట్లు, ఔషధాలు, బ్యూటీ ప్రొడక్ట్స్ వరకు కేసర్ వినియోగం విస్తరించింది.
మార్కెట్లో దొరికే ప్రతి కేసర్ ఒకే నాణ్యతలో ఉండదు. సాగు చేసే ప్రాంతం, సువాసన, రంగు, స్వచ్ఛత ఆధారంగా దీని ధరలు భారీగా మారుతుంటాయి. ముఖ్యంగా భారతదేశానికి చెందిన కాశ్మీరీ కేసర్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రీమియం రకంగా గుర్తింపు పొందింది. దీనికి విదేశీ మార్కెట్లలో కూడా భారీ డిమాండ్ ఉంది.
కాశ్మీర్లోని పంపోర్ ప్రాంతంలో పండించే మోంగ్రా కేసర్ అత్యుత్తమ నాణ్యత కలిగినదిగా భావిస్తారు. ఈ రకంలో పువ్వులోని ముదురు ఎరుపు రంగు భాగాన్ని మాత్రమే సేకరిస్తారు. అందువల్ల దీని సువాసన, రంగు మరింత గాఢంగా ఉంటాయి. భారత మార్కెట్లో కిలో ధర లక్షల్లో ఉండగా, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఇది మరింత ఎక్కువ ధరకు అమ్ముడవుతోంది. ముఖ్యంగా యూరప్ దేశాల్లో ఈ కేసర్కు మంచి ఆదరణ ఉందని వ్యాపార వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
ఇరాన్కు చెందిన శర్గోల్ కేసర్ కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా ఎగుమతి అవుతోంది. ప్రపంచ సరఫరాలో పెద్ద భాగం ఇరాన్ నుంచే వస్తుంది. ఈ రకం కేసర్ మంచి రంగు, సువాసన ఇస్తున్నప్పటికీ, కాశ్మీరీ కేసర్తో పోలిస్తే కొద్దిగా తక్కువ నాణ్యతగా భావిస్తారు. అందువల్ల దీని ధర కూడా తక్కువగానే ఉంటుంది.
యూరప్లో స్పెయిన్కు చెందిన లా మంచా కేసర్ ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. దీనిని ప్రత్యేక పద్ధతిలో ఆరబెట్టడం వల్ల వంటకాలకు ప్రత్యేకమైన సువాసన వస్తుంది. రాజభోగ వంటకాలలో, ఖరీదైన రెస్టారెంట్ డిషెస్లో ఈ కేసర్ను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తుంటారు.
కేసర్ ధరలు ఎందుకు అంత భారీగా ఉంటాయంటే, దీని సాగు ప్రక్రియ ఎంతో కష్టసాధ్యమైనది. కేసర్ పువ్వులు సంవత్సరంలో కొన్ని రోజులు మాత్రమే పూస్తాయి. ఒక్క కిలో స్వచ్ఛమైన కేసర్ కోసం లక్షకు పైగా పువ్వులు అవసరం అవుతాయి. అంతేకాదు, ప్రతి పువ్వులోని సున్నితమైన దారాలను చేతులతోనే జాగ్రత్తగా వేరు చేయాలి. ఈ ప్రక్రియలో సమయం, శ్రమ ఎక్కువగా ఉండటంతో కేసర్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన మసాలాగా నిలిచింది.
ఆహారానికి రుచితో పాటు ప్రత్యేకమైన సువాసన అందించే కేసర్ ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో విలాసానికి ప్రతీకగా మారింది. అందుకే దీనిని బంగారంతో పోలుస్తూ “రెడ్ గోల్డ్” అని పిలుస్తున్నారు.
