ఉదయం అలారం మోగగానే లేవాలనిపించక, “ఇంకా ఐదు నిమిషాలు పడుకుందాం” అనిపించడం చాలా మందికి సాధారణ అనుభవం. రాత్రంతా సరిపడా నిద్రపోయినా కూడా తెల్లవారుజామున నిద్ర మరింత మధురంగా అనిపించడం వెనుక శాస్త్రీయ కారణాలు ఉన్నాయి. నిపుణుల ప్రకారం, ఇది మన నిద్ర దశలు, హార్మోన్ల మార్పులు, శరీర జీవ గడియారం కలిసి పనిచేయడం వల్ల జరుగుతుంది.
నిద్రలో ముఖ్యమైన దశల్లో ఒకటైన REM Sleep సమయంలో మన మెదడు అత్యంత చురుకుగా ఉండేలా కనిపించినప్పటికీ, శరీరం మాత్రం గాఢ విశ్రాంతిలో ఉంటుంది. ఈ దశలోనే ఎక్కువగా కలలు వస్తాయి. తెల్లవారుజామున ఎక్కువగా ఈ దశలో ఉండే అవకాశం ఉండటంతో, ఆ సమయంలో నిద్ర చాలా గాఢంగా, సుఖంగా అనిపిస్తుంది. అందుకే అలారం మోగినప్పటికీ లేవడం కష్టంగా మారుతుంది.
ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన కారణం మన శరీరంలోని Circadian Rhythm. ఇది మనకు ఎప్పుడు నిద్రపోవాలి, ఎప్పుడు మేల్కోవాలి అనే విషయాలను నియంత్రించే సహజ గడియారం. రాత్రి సమయంలో నిద్రకు సహాయపడే Melatonin ఎక్కువగా విడుదలవుతుంది. తెల్లవారుజామున ఈ హార్మోన్ స్థాయి తగ్గడం ప్రారంభమవుతుంది. అదే సమయంలో శరీరాన్ని మేల్కొలిపే Cortisol పెరగడం మొదలవుతుంది. ఈ రెండు హార్మోన్ల మధ్య మార్పుల దశలోనే గాఢ నిద్ర అనుభూతి కలుగుతుంది.
రోజంతా శ్రమ చేసిన తర్వాత శరీరం రాత్రి నిద్ర ద్వారా శక్తిని తిరిగి పొందుతుంది. ఒకవేళ నిద్ర సరిపోకపోతే, శరీరం ఆ లోటును ఉదయం పూట పూడ్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. దీనిని స్లీప్ రికవరీగా పేర్కొంటారు. ఉదయం సమయాల్లో చల్లని వాతావరణం, నిశ్శబ్దం ఉండటం వల్ల కూడా నిద్ర మరింత సౌకర్యంగా అనిపిస్తుంది.
అయితే ఈ గాఢ నిద్ర కారణంగా ప్రతిరోజూ ఆలస్యంగా లేవడం ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదు. నిపుణులు సూచించినట్లు క్రమబద్ధమైన నిద్ర అలవాట్లు పాటించడం అవసరం. ప్రతి రోజు ఒకే సమయానికి పడుకోవడం, ఒకే సమయానికి లేవడం వల్ల శరీర జీవ గడియారం సరిగా పనిచేస్తుంది. నిద్రకు ముందు మొబైల్, టీవీ వినియోగాన్ని తగ్గించడం కూడా మంచి అలవాటు.
అదే విధంగా గదిలో ప్రశాంత వాతావరణం ఉండేలా చూసుకోవాలి. ఉదయం లేవగానే కాసేపు ఎండలో నడవడం వల్ల శరీరం త్వరగా మేల్కొంటుంది. రాత్రి వేళల్లో కాఫీ, టీ వంటి కెఫిన్ ఉన్న పానీయాలు తగ్గించడం కూడా మంచి నిద్రకు సహాయపడుతుంది.
మొత్తానికి, తెల్లవారుజామున నిద్ర మధురంగా అనిపించడం సహజమే అయినప్పటికీ, దీని వెనుక ఉన్న కారణాలను అర్థం చేసుకుని సరైన నిద్ర అలవాట్లు పాటిస్తే ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుచుకోవచ్చు.
