హిందూ పంచాంగం ప్రకారం వైశాఖ మాసంలో కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశిని అపర ఏకాదశిగా పిలుస్తారు. “అపర” అంటే అపారమైన ఫలితాలను ఇచ్చేది అనే అర్థం ఉంది. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువును భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తే పాపాలు తొలగి, శుభఫలితాలు, కీర్తి, ఐశ్వర్యం కలుగుతాయని పురాణాల్లో పేర్కొనబడింది.
ఈ ఏడాది అపర ఏకాదశి మే 13, బుధవారం రోజున జరుపుకుంటున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా విష్ణు ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, ఉపవాస దీక్షలు నిర్వహించేందుకు భక్తులు సిద్ధమవుతున్నారు.
అపర ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత
ఈ వ్రతం ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది. ముఖ్యంగా వామన అవతారాన్ని ఆరాధించడం ద్వారా అపారమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుందని విశ్వాసం ఉంది. తులసి దళాలతో విష్ణువును పూజించడం, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం ఈ రోజున అత్యంత శ్రేయస్కరమని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
అపర ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించేవారికి మోక్షప్రాప్తి లభిస్తుందని పద్మ పురాణం, విష్ణు పురాణాల్లో వివరించబడింది.
వ్రత నియమాలు
ఈ రోజున భక్తులు సంపూర్ణ ఉపవాసం పాటించడం ఆనవాయితీ. కొందరు పాలు, పండ్లు వంటి సాత్విక ఆహారం మాత్రమే తీసుకుంటారు. రాత్రి వేళ జాగరణ చేయడం, భగవంతుని నామస్మరణలో గడపడం ఉత్తమం.
ద్వాదశి రోజున ఉపవాస విరమణ (పారణ) చేయాలి. ఆ రోజున సాత్విక ఆహారం తీసుకోవడం, దానధర్మాలు చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
పూజా విధానం
అపర ఏకాదశి రోజున ఉదయాన్నే స్నానం చేసి ఇంటిని శుభ్రం చేయాలి. పూజా మందిరంలో శ్రీలక్ష్మీనారాయణుల విగ్రహం లేదా చిత్రపటాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.
ఆవు నెయ్యితో దీపారాధన చేసి, పసుపు పువ్వులు, తులసి దళాలతో విష్ణువును అలంకరించాలి. విష్ణు సహస్రనామం చదవడం లేదా వినడం ముఖ్యమైన భాగంగా ఉంటుంది.
నైవేద్యంగా పండ్లు, పులిహోర, చక్రపొంగలి వంటి సాత్విక పదార్థాలు సమర్పించడం సంప్రదాయం.
ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు
ఈ రోజున విష్ణు ఆలయాల్లో ప్రత్యేక అభిషేకాలు, భజనలు, అన్నదాన కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. భక్తులు తులసి మాలలు సమర్పించడం, దానధర్మాలు చేయడం విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తుందని నమ్మకం.
అపర ఏకాదశి జాగరణ ప్రాధాన్యం
ఈ రోజున రాత్రి జాగరణ చేయడం వల్ల ఆధ్యాత్మిక ఫలితాలు అధికంగా లభిస్తాయని విశ్వాసం. భగవంతుని కథలు వినడం, భజనలు చేయడం, నామసంకీర్తనలో పాల్గొనడం ఉత్తమం.
వ్రత కథ ప్రాచుర్యం
పురాణ కథల ప్రకారం ఒక రాజు జీవిత కథ ద్వారా ఈ వ్రత మహత్యం వివరించబడింది. భక్తితో ఆచరించిన ఈ వ్రతం వల్ల అతని ఆత్మకు విముక్తి లభించినట్లు కథనం చెబుతుంది. ఇదే కారణంగా ఈ ఏకాదశికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది.
ప్రాంతాల వారీగా ఆచరణ
భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈ ఏకాదశిని భిన్న పేర్లతో జరుపుకుంటారు. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో దీన్ని భిన్న దేవతా ఆరాధనలతో నిర్వహించినా, మూల భావన మాత్రం ఒకటే—విష్ణు భక్తి.
