రామాయణంలో రావణుడు అంటే చాలామందికి ముందుగా గుర్తొచ్చేది అతని పరాక్రమం, లంక సామ్రాజ్యం, అలాగే మేఘనాథుడు, కుంభకర్ణుడు వంటి పాత్రలే. అయితే రావణుడికి కుమార్తెలు కూడా ఉన్నారని, వారిలో ఒకరిని విదేశాల్లో అదృష్టానికి ప్రతీకగా పూజిస్తారని చాలా మందికి తెలియదు. భారతీయ ప్రధాన రామాయణ గ్రంథాల్లో ఈ కథలకు పెద్దగా ప్రాధాన్యం లేకపోయినా, ఆగ్నేయాసియా దేశాల రామాయణ గాథల్లో మాత్రం ఈ పాత్రలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
థాయ్లాండ్, కంబోడియా వంటి దేశాల్లో ప్రచారంలో ఉన్న రామాయణ కథనాల ప్రకారం రావణుడి కుమార్తె పేరు “స్వర్ణమత్స్య” లేదా “సువర్ణమచ్చ”. ఆమె సగం మహిళ, సగం చేప రూపంలో ఉండే మత్స్యకన్యగా వర్ణించబడింది. బంగారు వర్ణంతో మెరిసే రూపం కారణంగా ఆమెకు ఈ పేరు వచ్చినట్లు అక్కడి జానపద కథలు చెబుతున్నాయి.
రామసేతు నిర్మాణ సమయంలో ఈ కథ ప్రారంభమవుతుంది. శ్రీరాముడి వానరసేన సముద్రంపై వంతెన నిర్మిస్తుండగా, ఆ పనిని అడ్డుకోవాలని రావణుడు తన కుమార్తె స్వర్ణమత్స్యకు ఆదేశిస్తాడని కథనం చెబుతోంది. దాంతో ఆమె సముద్రంలోకి వెళ్లి వానరులు వేసిన రాళ్లను తొలగించడం మొదలుపెడుతుంది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న హనుమంతుడు ఆమెను అడ్డుకునేందుకు సముద్రంలోకి వెళ్తాడు.
ఆ తరువాత జరిగిన సంఘటనలు ఆగ్నేయాసియా రామాయణాల్లో ఆసక్తికరంగా చెప్పబడతాయి. హనుమంతుడి ధైర్యం, పరాక్రమానికి ఆకర్షితురాలైన స్వర్ణమత్స్య అతనిపై ప్రేమాభిమానాలు పెంచుకుందని కథలు చెబుతున్నాయి. అనంతరం హనుమంతుడు రావణుడి చర్యలు సరైనవి కావని ఆమెకు వివరిస్తాడు. దీంతో ఆమె తన తండ్రి ఆదేశాలకు విరుద్ధంగా రామసేతు నిర్మాణానికి సహకరించిందని పురాణ గాథలు చెబుతున్నాయి.
థాయ్లాండ్లో స్వర్ణమత్స్యకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. అక్కడి ప్రజలు ఆమెను అదృష్టం, ఐశ్వర్యానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. కొన్ని దేవాలయాల గోడలపై హనుమంతుడు, స్వర్ణమత్స్యకు సంబంధించిన చిత్రాలు కూడా కనిపిస్తాయి. వ్యాపార ప్రదేశాలు, ఇళ్లలో ఆమె చిత్రాలు ఉంచితే సిరిసంపదలు వస్తాయని అక్కడి విశ్వాసం. కంబోడియాలోని కొన్ని పురాతన కట్టడాల్లో కూడా ఈ పాత్రకు సంబంధించిన శిల్పాలు దర్శనమిస్తాయి.
ఇక రావణుడికి “కుంభిని” అనే మరో కుమార్తె ఉన్నట్లు కొన్ని జానపద కథలు పేర్కొంటాయి. ఆమెను కుంభకర్ణుడికి వివాహం చేశారని స్థానిక కథనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఇవన్నీ ప్రాంతీయ గాథలు, జానపద విశ్వాసాల ఆధారంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథలేనని పండితులు చెబుతున్నారు.
వాల్మీకి రామాయణం, రామచరితమానస్ వంటి ప్రధాన భారతీయ రామాయణ గ్రంథాల్లో రావణుడి కుమార్తెల గురించి స్పష్టమైన ప్రస్తావన కనిపించదు. అందువల్ల ఈ కథలను సాంస్కృతిక, జానపద విశ్వాసాల కోణంలో మాత్రమే చూడాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
