రాఖీ పండుగ అనేది కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు, అన్నాచెల్లెలి మధ్య ఉండే పవిత్రమైన అనుబంధాన్ని, స్నేహాన్ని, పరస్పర నమ్మకాన్ని ప్రతిబింబించే ఒక అపురూపమైన వేడుక. మన సంస్కృతిలో, పాటల్లో, కథల్లో, కవితల్లో ఈ బంధం గొప్పతనాన్ని ఎంతో అందంగా వర్ణించారు. రాఖీ అనేది ఒక రక్షణ కవచం లాంటిది. చెల్లెలు తన అన్నయ్య కష్టకాలంలో తనకు తోడుగా, రక్షణగా నిలుస్తాడని విశ్వసిస్తుంది. రక్షాబంధన రోజున అన్నయ్య మణికట్టుకు రాఖీ కట్టి, ఆయురారోగ్యాలు, సుఖసంతోషాలు, విజయాలు కోరుకుంటుంది. ఈ రాఖీ కట్టడం అనేది కేవలం ఒక తంతు కాదు, ఆత్మీయత, గౌరవం, రక్షణ భావం వంటి అనేక సంకేతాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనికి ప్రతిగా, అన్నయ్య తన చెల్లెలికి విలువైన బహుమతులు ఇచ్చి, “నా జీవితంలో ఏ పరిస్థితుల్లోనైనా నేను నీకు అండగా ఉంటాను” అని హామీ ఇస్తాడు. ఈ బంధం సొంత తోబుట్టువులకే పరిమితం కాదు. పరిచయాల్లో ఎవరికైనా అన్నా అని పిలిచి రాఖీ కడితే కూడా ఆ బంధం ఏర్పడుతుంది. ఇదే రాఖీ యొక్క నిజమైన విశిష్టత.
ఆధ్యాత్మిక, పురాణ కథల నేపథ్యం
రక్షాబంధనం కేవలం ఒక సాంప్రదాయం మాత్రమే కాదు, మానవీయ సంబంధాలను పటిష్టం చేసి, సోదరభావాన్ని పెంపొందించే వేడుక. శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున దేశవ్యాప్తంగా ఈ పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు. మానవత్వపు విలువలు తగ్గిపోతున్న ఈ తరుణంలో, రాఖీ మనిషి మనిషిని సోదరుడిగా చూడాలన్న భావాన్ని బలపరుస్తుంది. ఈ పండుగ వెనుక పలు పురాణ కథలు ఉన్నాయి:
- దేవేంద్రుడు – శచీదేవి: పురాణాల ప్రకారం, ఒకసారి దేవతలకు, రాక్షసులకు మధ్య భీకర యుద్ధం జరుగుతుంది. రాక్షసుల దాడులతో దేవతలు, దేవేంద్రుడు నిస్సహాయ స్థితికి చేరుకుంటారు. అప్పుడు ఆయన సతీమణి శచీదేవి పరమేశ్వరుడిని, లక్ష్మీనారాయణుడిని భక్తి శ్రద్ధలతో ఆరాధించి, యుద్ధానికి వెళ్తున్న భర్త చేతికి రక్షా కంకణం కట్టింది. ఈ కంకణం ఇచ్చిన అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసం, శక్తితో దేవేంద్రుడు రాక్షసులను జయించి తిరిగి త్రిలోకాధిపత్యాన్ని సాధించాడు. ఈ సంఘటన రక్షాబంధన ఆరంభంగా భావిస్తారు.
- మహావిష్ణువు – మహాలక్ష్మీ: మరో కథ ప్రకారం, మహావిష్ణువు బలిచక్రవర్తి కోరిక మేరకు అతనితో పాటుగా పాతాళంలో నివసించడానికి అంగీకరిస్తాడు. తన భర్తతో కలిసే ఉద్దేశంతో మహాలక్ష్మీ దేవి పాతాళానికి వెళ్లి, బలిచక్రవర్తికి రాఖీ కట్టి సోదరుడిగా భావిస్తుంది. ఆ సోదరభావంతో బలిని అభ్యర్థించి, మహావిష్ణువును తిరిగి వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళింది. ఈ సంఘటన వల్ల రాఖీకి మరింత ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది.
- శ్రీకృష్ణుడు – ద్రౌపది: మహాభారతంలో మరొక ముఖ్యమైన కథ కూడా ఉంది. ఒకసారి శిశుపాలుడిని శిక్షించే సమయంలో శ్రీకృష్ణుడి చేతికి గాయమై రక్తం కారినప్పుడు, ద్రౌపది ఏ మాత్రం ఆలోచించకుండా తన చీర కొంగును చింపి గాయానికి కట్టి రక్తాన్ని ఆపుతుంది. ఆనాటి నుంచి శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను తన సోదరిగా భావించి, కష్టకాలంలో తనని రక్షిస్తానని ప్రమాణం చేస్తాడు. దుశ్శాసనుడు ద్రౌపదిని అవమానించే సమయంలో, ఆమెను కాపాడి కృష్ణుడు తన వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకుంటాడు.
హయగ్రీవ జయంతి ప్రాముఖ్యత
శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున రక్షాబంధనతో పాటు హయగ్రీవ జయంతి కూడా జరుపుకుంటారు. హయగ్రీవుడు గుర్రం తలతో పునర్జన్మ పొందిన మహావిష్ణువు అవతారం. ఆయన వేదాలను దొంగిలించిన రాక్షసుడిని సంహరించి దేవతలకు రక్షణ ఇచ్చి, తిరిగి వేదాలను దేవతలకు అందించాడు. ఈ రెండు ఉత్సవాలు ఒకే రోజున జరగడం వల్ల శ్రావణ పౌర్ణమికి మరింత ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది. రక్షాబంధనం ఎలాగైతే సోదరిని రక్షించాలని సూచిస్తుందో, హయగ్రీవుడి జయంతి కూడా ధర్మాన్ని, జ్ఞానాన్ని రక్షించడం అనే పవిత్రమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది.
